• VTEM Image Show

Махмаев Жамалдин

На Фото Махмаев Жамалдин

 

 

Арсанукаев lабдулла

Махмаев Жамалдин (1939 – 2014)

Махмаев Жамалдин вина 1939 шеран 14 мартехь хьехархочун Махьмудан доьзалехь Соьлжа-ГIалина гена йоццуш Органан йийстехь лаьттачу БердакIелахь. Нохчийн къам махках даьккхича, МахмаевгIеран доьзал Казахстанан Джамбульски областан цхьана жимчу Амангельды цIарах йолчу юьртахь совцийна. Цигахь казахийн маттахь 5 класс чекхъяьккхина Жамалдис. Цул тIаьхьа кхелхина кхечу юьрта дIабахна МахмаевгIара, цунна гена йоццуш йолчу Новотроицки юьртара юккъерчу школехь казахийн маттахь 9 класс чекхъяьккхина. 10 классехь деша волавелла дукха хан ялале, даймахка цIа бахка паргIато а яьлла, шайн юьрта БердакIела юха цIабирзина МахмаевгIеран доьзал. Жамалди 1957 шарахь шайн юьртарчу «Советская Россия» колхозе балха вахна. 10 класс чекхъяьккина 1960 шарахь Соьлжа-ГIаларчу заочни школехь доьшуш. 1958 шарахь Грозненски районан «Заветы Ильича» цIе йолчу газетан корреспондент вахийтина Жамалдин.

Газетехь кхаа шарахь болх бинчул тIаьхьа, хьехархойн ялх беттан курсаш чекх а яьхна, БердакIеларчу ворхIшеран школин юьхьанцарчу классин хьехархо вахна. Амма цхьана шарахь школехь болх бинчул тIаьхьа юха а дIавигна «Заветы Ильича» газета редакци. Оцу газетан редакторан заместителан дарже хIоттийна Жамалди. 1962 шарахь Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан педагогически институтан заочни отделени деша хIоьттина, амма цхьа шо даьлча юкъах вала дезна эскаре гIуллакхдан а кхайкхина. Эскарера цIа веанчул тIаьхьа, «Ленинан некъ» газетан редакцехь болх а беш, юха а заочно деша а хIоьттина, 1971 шарахь чекхяьккхина институтан историко-филологически факультетан оьрсийн меттан, литературин, нохчийн меттан, литературин отделени. Институт чекхъяьккхина воллушехь БердакIеларчу школе хьехорхочун балха вахна, хаддаза цигахь болх беш а хилла.

Махмаев Жамалдина сиха карайирзина шена езаш йолу хьехархочун корматалла. Балха вахна кхо-диъ шо далале, дика хьехархо ву аьлла, цуьнан цIе ерриг республикехь а евзина.

Хьехархочо шен ерриг урокаш схьайиллина ю аьлла, дIа а кхайкхийна, шайн районера хьовха, ерриг республикера муьлхха а хьехархо мичча хенахь а цуьнан муьлххачу а уроке ван йиш йолуш вара. Зеделлачух кхуьнгара пайдаэца хьехархойн бахка а богIура. Цул совнаха Махмаев Жамалдина кест-кеста газетийн, журналийн агIонаш тIехь нохчийн мотт а, литература а хьехарехь шена зеделларг дуьйцуш статьяш тохара, хьехархойн курсашкахь лекцеш йоьшура, семинарш дIахьора.

Хьехархочун хьанал болх ца гуш ца бисна. Цунна елла «Знак почета» орден, А.-Хь. Кадыровн цIарах орден, «За заслуги перед Чеченской Республикой» медаль; «Хьехархо-методист» цIе тиллина, «Нох-ГIалгIайн АССР-н хьакъволу хьехархо», «РСФСР-н халкъан серлонан отличник», «Россин Федерацин юкъарчу дешаран сийлахь белхахо» – пачхьалкхан совгIаташ дина. Махмаев Жамалдина РФ-н хьехархойн конкурсехь толам баккхарна 2006 шарахь Российски Федерацин Президентан преми елла.

Махмаев Жамалдин хьехархо а, яздархо а ву. Хьехархочун болх барца цхьаьна цо къахьоьгу исбаьхьаллин литературехь а. Иза коьрта долчунна берашна произведенеш язъеш ву. Берашца, дешархошца йолчу уьйраша гIо дина цунна исбаьхьаллин литературехь шен некъ а карийна, кхиамца язъян.

Махмаев Жамалдина хьалххе дезаделла исбаьхьаллин дош: «Исбаьхьаллин даше безам со кхуллуш дуьйна а Дала сан дагчу бижийна аьлла хета, со стихаш язъян волавелла литература хIун ю а хаале…, ткъа нохчийн къоман литературе безам сан даг чохь гIаьттира со нохчийн вуйла хиъначу дийнахь дуьйна», – боху яздархочо.

«Берийн литературе вар муха нисделира хьан?», бохачу хаттарна иштта жоп делла Махмаев Жамалдина: «Суна ма-дарра аьлча, кхин некъ гина а бац. ДIаволалушшехьа берийн байташ тIера волавелла со. Бакъдерг аьлча, ас уьш казахийн маттахь язйина. Ткъа цул а хаьлха, сайна байт юй а ца хууш, школе а вахале байташ язйина ас. Школе со тIаьхьо бен ца вахна, цига вахале а казахийн мотт а, йоза а карадирзина, библиотекера книжкаш йоьшуш вара со. Иза сан 8 – 9 шо долу зама ю. Школе дIа 2-чу классе ийцира со, сихха чекхвелира 3-чу классах а, царна тIейогIучарах а. Классехь лелочун дешаран белхан гIирсех лаьцна хуьлура сан байташ. Уьш суна цхьа шаьш схьайогIура. Пенан газет сан могIанех дуьзна хуьлура. Дуьххьарлера байташ-м берийн яцара сан. Ши колхоз вовшахтохарна язйинера ас уьш. Хьехархошна дIаешна, цара уьш байташ ю аьлча, цхьаъ хирду-кх бохуш, ойла яра сан. Йоккхачу собранехь ешийтира цара соьга уьш, районан газета тIе а туьйхира. Джамбульски областан Новотроицкин казахийн юккъерчу школе деша вахара со 6-чу классе, оццу хенахь «Казахстанан пионер» газета тIе тоьхна байт, сан берийн литературе болчу некъан юьхь ю ала мегар ду».

Цу тайпана, Махмаев Жамалдин дуьххьара зорбане яьлла произведени казахийн маттахь язйина «Тхан колхоз башха ю» стихотворени хилла, цунна зорба тоьхна 1954 шарахь, автора ма-аллара, «Казахстанан пионер» цIе йолчу газета тIехь.

Нохчийн маттахь дуьххьара араяьлларг ю «Полла» цIе йолу берашна язйина стихотворени 1963 шарахь «Орга» альманахан кхоалгIачу номерехь зорбатоьхна. И стихотворени поэта шен дикачу произведенех лоруш ю.

Палла аьлла

Беди полла,

Цунна тIаьхьа

Веди со.

ТIема баьлла

Боьду полла.

Суна халла

Иза го.

ТIаккха аса

Полла, хаза

Йиш а локхий,

Iехабо:

– Полла, полла!

Сан ден-ненан,

Йишин, вешин

Хьаша бу!

Собар дехьа,

Соьца Iехьа.

Ас хьо кара

Iамор бу.

Бепиг даош,

Шура малош,

ЧIогIа дика

Кхобур бу!

…Амма полла

Бист ца хуьлу:

ТIам а тухий,

Боьду дIа.

Ткъа со, хийла,

Хьухь а вулий,

Цунна тIаьхьа

Хьоьжуш Iа.

Берийн дахарца, берийн ловзаршца йогIуш ю стихотворени. Хаза мотт бу, стих яй ю. Шера ритм йолуш, атта ешало. Берийн еша дог догIур долуш, царна езалур йолуш, исбаьхьа ю стихотворени.

Махмаев Жамалдин дуьххьарлера книга араяьлла 1969 шарахь. «Маликат» цIе а йолуш, берашна леринчу стихийн книга яра иза. Иза дика тIеэцна литературин критикехь а, кегийчу книгашъешархоша а. Ара ма еллинехь оьрсийн матте а яьккхина, юха арахецна йоккха тираж а йолуш. Хьалхарчу книгин иштта кхиам а хилла, дог айаделлачу автора сихха шолгIа книга а кечйина зорбане, «Маликат школехь» цIе а тиллина. Иза 1970 шарахь араяьлла. «Маликат школехь» книгин а, хьалхарчуьнан санна, боккха кхиам хилла. Иза а оьрсийн а, гIалгIайн а меттанашка а яьккхина 1972 шарахь юха арахецна. Оцу хенахь масех хастаме рецензи араяьлла «Маликат», «Маликат школехь» книгех лаьцна. Литературни критика Айдаев ЮшаIа яздина: «Махмаев Жамалдин стихашкара бераш дика ду, кхетаме ду, ловза лууш, тIахъаьлла ду, хаттарш деш, керланиг довза гIерташ, доцца аьлча, дахарехь бераш ма-хиллара ду. Уьш шайн амалшца вовшех къаьсташ ду, амма вовшех тера а ду, шаьш долчулла а дика хила лаарца, адамна диканиг деш, пайдехьа хила лаарца. Церан Iалашо гонахара хазаниг эрчадаккхар яц, ирчаниг хаздар ю».

Маликатан вастаца яздархочо кхоьллина берийн ойланаш, берийн ловзарш, берийн амалш. Царна шайна гонахара дуьне довза лаар, церан вовшашца а, баккхийчаьрца йолу уьйраш

Махмаев Жамалдин берийн яздархо аьлла, цIе дIаяхара. И цIе цо бакъ а йира кхидIа йолчу шен кхоллараллехь. Поэтан алссам язйина берийн произведенеш. Берашна леринчу исбаьхьаллин произведенех лаьтташ 17 книга зорбанехь араяьлла цуьнан: «Маликат» (1969), «Маликат» оьрсийн маттахь (1969), «Маликат школехь (1970), «Маликат в школе» оьрсийн маттахь (1972), «Маликат школе» гIалгIайн маттахь (1972), «Со Соскин Солса ву (1975), «Самукъане абат» (1980), «Мамин сурт» (1981), «Сан кегий доттагIий» (1986), «Самукъане абат»,тойина тIеюьзна (1992), «Некъан абат» (2008), «Аьттан бер» (2008), «Нохчийн берийн ловзарш» (2008), «Маьлхан бIаьсте йогIу» (2013), «Сан кегий доттагIий» (2011), «Хьекъале абаташ» (2013), «Хьуьнан йийсарш» (2014).

Махмаев Жамалдина стихашкахь а, прозехь а язйина берашна произведенеш. «Сан кегий доттагIий» цIе йолу книга забаре дийцарех лаьтташ ю. Оцу книгех лаьцна литерутрни критика Бурчаев Хьалима яздо: «1986-чу шарахь араелира Махмаев Жамалдин «Сан кегий доттагIий» цIе йолу забаре дийцарийн гулар. Цу юкъадаханчу дийцарийн турпалхой а ду бераш. Церан ира аларш баккхийчарна дага а догIур дацара. Берийн дуьнене хьежамаш цхьана а кепара шалхонаш, йилбазаллаш доцуш, даггара ма бу, муьлхха а хиламех лаьцна шайн кепара кхетам а бу церан. Берашна Iаламат дика го баккхийчийн амалш, гIиллакхаш, церан дар-леларехь шалхонаш, аьшпаш лазамца тIе а оьцу цара. Вовшашца дов даьлла меттиг хилча а, бераш вовшашна къинтIера довла кийча хуьлу, баккхийчеран санна, мекха я вас ца лаьтта церан кегийчу дегнаш чохь. Масала, вовшашца дов даьлла Раисий, Ирсий:

– Со тахана хьоьца ловзур яц! – боху Ирсас.

– Со хьоьца кхана а ловзур яц! – жоп ло Раисас.

– Делахь хIета, лама ловзур ю-кх вайша, дика дуй? – олу Ирсас, Раисин лере а яхана.

Кхузахь гушъерг берийн дегнийн цIеналла ю, вайна-баккхийчарна дахаран карзахаллехь тоххара йицъелла йолу.

Бераша, дагахь доццу хаттарш хIиттош, цкъацкъа царна дала жоп доцуш дуьсу вай. Вай-м, кхин ала дош доцуш ваьш дисча, «хаац», я «ма кIордийна-кх хьо, дитал хьайн хаттарш» олий, дIа а хададо цаьрца къамел. Амма вайна хаа деза, и хIинцца шен кхетам кхиа болабелла жима адам хIокху дуьненах мел цецдолу. Психологаша бахарехь, ши-кхо шо кхаьчна бер цхьана дийнахь мел лаххара а эзарза цецдолу шена гучух а, хезачух а. Цунна дерриг хIума керла ма ду, ткъа баккхийнаш, хIокху дуьненан гIайгIанаш, дезарш бахьанехь, Iаламан хазаллах, башхаллах «цецбийла» а ма ца ларабо. Мегар дац беро лушдолу хаттарш кIоршаме дIахедо, цуьнан кхетаме хьаьжжина кхетам бала хьажа веза цунна цо хоьттучух лаьцна. Масала, малх дуьненна а цхьаъ бен бац шега аьлча, цуьнан хьесап ша до йоIа:

– ХIаъ дера, – ца теша йоI, – тохара со мамас гIалитIа йигча, цигахь а малх бара. Вай лам чу дахана долуш, оццул генахь долушшехь, цигахь а малх бара. Ткъа цхьаъ муха хуьлу иза?»

Хаддаза школехь хьехархочун болх беш волчу Махмаев Жамалдин хиъна берийн дог-ойланца йогIуш, царна дукха езаш, уьш кхетош-кхиорехь гIо деш йолу произведенеш язъян. Цо кхоьллинчу исбаьхьаллин васташкахь берийн ловзарш ду, берийн цIена дог- ойланаш, берийн амалш ю, церан вовшашца а, баккхийчаьрца а йолу уьйраш ю, царна шайна гонаха долу дерриг довза лаар, хуьлуш долчух кхета лаар ду. Хила дезаш ма-хиллара, берийн дуьне ду-кх яздархочо берашна язйинчу произведенешкахь.

Махмаев Жамалдин шен дахаран, кхоллараллин новкъахь ненан маттах марзо оьцуш, нохчийн мотт, къоман гIиллакх-оьздангалла кхиорехьа къийсам латтош схьавеана. Иза гуш ду цуьнан стихашкахь а:

Дуьнен чу со вогIуш,

Дуьххьара бIаьрг боьллуш,

Сайн ненан маттахь со

Сайн нанна вилхина.

Iожалца къийсалуш,

Дахарна со кечлуш,

Сайн нене цу маттахь

Къайн кхача ас бехна.

…Даймахках хьегадеш,

Кхолламо сан къам зуьйш,

Сайн ненан маттахь со

Вайн Деле кхайкхина.

Халоно хьовзаварх,

Мацалло со гIелварх,

Сайн маттах,

Сайн къомах

Дозалла ас дина.

Школехь нохчийн мотт а, нохчийн литература а хьехарна гIоьнна язбина методически белхаш а бу Махмаев Жамалдин. Иза соавтор вара 5, 6, 7 класашшна язйинчу нохчийн меттан учебникин, иштта иза соавтор вара Санкт-Петербургехь арахоьцучу оьрсийн литературин дешаран книгийн: «Литература – учебник-хрестоматия для 5 класса национальной школы; «Книга для внеклассного чтения учащихся 5 класса национальной школы»; «Методическое руководство к учебнику-хрестоматии «Литература для 5-го класса национальной школы». Яздархо шен дахаран тIаьххьара денош тIекхаччалц

нохчийн меттан учебникаш язъярехь дакъалоцуш а, хьехархошна методически гIоьналлаш яздеш вара.

Цунна шен дахарехь коьрта хетара школехь хьехархо хилар а, берашна яздар а.

Махмаев Джамалдин кхелхина 2014 шеран 29 ноябрехь.

ЗОРБАНЕХЬ АРАЙИЙЛИНА ПОЭТАН КНИГАШ

НОХЧИЙН МАТТАХЬ

Маликат. Берашна стихаш. Грозный, 1969. Маликат школехь. Берашна стихаш. Грозный, 1970. Маликат школе (гIалгIайн маттахь). Грозный, 1972. Со Соскин Солса ву. Дийцарш. Грозный, 1975. Самукъане абат. Стихаш. Грозный, 1980. Мамин сурт. Стихаш. Грозный, 1981. Сан кегий доттагIий. Забаре дийцарш. Грозный, 1986. Самукъане абат (тойина тIеюьзна). Грозный, 1992. Некъан абат. Стихаш. Грозный, 2008. Аьттан бер. Стихаш. Грозный, 2008. Нохчийн берийн ловзарш. Сьолжа-ГIала, 2008. Хьекъале абаташ. Берашна лерина стихаш, шарадаш, хIетал-металш. Соьлжа-ГIала, 2013. Сан кегий доттагIий. Забаре дийцарш. ТIеюьзна. КхозлагIа арахоьцу. Грозный, 2013.

Пред След Страница:

СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД

Просмотров:4233 Чеченская литература

СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД

На Фото Сулейманов Ахьмад     Арсанукаев lабдулла СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД (1922 – 1995) ТкъолгIачу бIешеран 50-чу шерашкара схьайолчу нохчийн поэзехь къеггина шен исбаьхьаллин дош, шен хатI долуш поэт вара Сулейманов Ахьмад. Кхечу воккхачу поэта Арсанукаев Шайхис...

Подробнее »

ЮСУПОВ IАЗИМ

Просмотров:2403 Чеченская литература

ЮСУПОВ IАЗИМ

На Фото Юсупов Iазим     Арсанукаев lабдулла.  Юсупов Iазим Нохчийн поэт, прозаик, краевед Юсупов Iазим вина 1940 шеран 20 февралехь Нохчийчоьнан ширчу юьртахь Девкар-Эвлахь. Нохчийн къам махках даьккхинчу хенахь ЮсуповгIеран доьзал Киргизехь Iийна, Фрунзенски областан...

Подробнее »

ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ

Просмотров:2572 Чеченская литература

ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ

На Фото Шайхиев lалвади     Арсанукаев lабдулла. ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ (1947) Поэт, прозаик, публицист Шайхиев Iалвади XX бIешеран 60 шераш дуьйлалучу муьрехь веана нохчийн литературе. Шовзткъе итт шо сов хан ю иза къоман литературехь хаддаза...

Подробнее »

ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ

Просмотров:3477 Чеченская литература

ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ

На Фото Чентиева Марьям     Арсанукаев lабдулла ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ (1916 – 2000) Чентиева Марьям йина 1916 шеран март баттахь Нохчийчоьнан Хьалха-Мартан тIехь ахархочун Джадцин доьзалехь. Асланбековски (хIинца Серноводск) школа-интерант чекхъяьккхина. Оцу муьрехь цигахь дешна Авторханов...

Подробнее »

Махмаев Жамалдин

Просмотров:5709 Чеченская литература

Махмаев Жамалдин

На Фото Махмаев Жамалдин     Арсанукаев lабдулла Махмаев Жамалдин (1939 – 2014) Махмаев Жамалдин вина 1939 шеран 14 мартехь хьехархочун Махьмудан доьзалехь Соьлжа-ГIалина гена йоццуш Органан йийстехь лаьттачу БердакIелахь. Нохчийн къам махках даьккхича, МахмаевгIеран доьзал...

Подробнее »

МАМАКАЕВ ЭДУАРД

Просмотров:1693 Чеченская литература

МАМАКАЕВ ЭДУАРД

На Фото Мамакаев ЭдуардАбдулла Арсанукаев. МАМАКАЕВ ЭДУАРД Мамакаев Эдуард вина 1939-чу шеран 28-чу апрелехь Соьлжа-ГIалахь поэтан Мамакаев Iаьрбин доьзаллехь. ЦIеяххана волу нохчийн поэт Мамакаев Iаьрби 1942 шарахь бен а бехк боцуш Iедало...

Подробнее »

КИБИЕВ МУСБЕК

Просмотров:2259 Чеченская литература

КИБИЕВ МУСБЕК

На Фото Кибиев МусбекАбдулла Арсанукаев. КИБИЕВ МУСБЕК (1937 – 1997) Кибиев Мусбек вина 1937 шеран 7 августехь Нохчийчоьнан  лаьмнийн Iаламехь лаьттачу исбаьхьчу юьртахь Дишни-Веданахь гIуллакхъхочун Мохьмадан доьзалехь. Мусбекан да Мохьмад Iеладалан  гIуллакхийн тайп-тайпанчу...

Подробнее »

ДИКАЕВ МОХЬМАД

Просмотров:3071 Чеченская литература

ДИКАЕВ МОХЬМАД

На Фото Дикаев МохьмадАбдулла Арсанукаев. ДИКАЕВ МОХЬМАД (1941 – 1979) Дикаев Мохьмад вина 1941 шеран 1 сентябрехь Соьлжа-ГIалахь искусствон белхахочун Джунидан доьзалехь. Джунид Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан эшарийн, хелхаран ансамблехь говза пондарча хилла, гIараваьллачу нохчийн...

Подробнее »

ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА

Просмотров:1491 Чеченская литература

ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА

На Фото Дадашев lабдуллаАбдулла Арсанукаев. ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА (1930 - 2010) Дадашев Iабдулла вина 1930-чу шеран 28-чу декабрехь Соьлжа-ГIалахь белхалочун Катин доьзалехь. Школе  Соьлжа-ГIалахь  вахна.   Нохчийн  къам махкахдоккхуш 6 классехь доьшуш хилла Iабдулла....

Подробнее »

ГАЦАЕВ САЬIИД

Просмотров:1398 Чеченская литература

ГАЦАЕВ САЬIИД

На Фото Гацаев СаьlидАбдулла Арсанукаев. ГАЦАЕВ САЬIИД (1938 – 2012) ТкъолгIачу бIешеран 50-гIа шераш чекхдовлучу – 60-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь нохчийн литературе баьхкира исбаьхьаллин похIма долу кегийрхой: Айдамиров Абузар, Абдулаев Зияудди, Арсанукаев Шайхи,...

Подробнее »

БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД

Просмотров:1575 Чеченская литература

БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД

На Фото Берсанов Хожа-АхьмадАбдулла Арсанукаев. БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД Берсанов Хожа-Ахьмад вина 1926 шеран 5 апрелехь Нохчийчоьнан Ачхой-Мартанан районан ШаIми-Юьртахь ахархочун Ахьамтан доьзалехь. КIентан пхи шо а кхачале да а кхелхина, ненаца бисина кегийра...

Подробнее »

АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ (1930 – 2012)

Просмотров:5609 Чеченская литература

АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ  (1930 – 2012)

На Фото Арсанукаев ШайхиАбдулла Арсанукаев. АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ (1930 – 2012) «Дуьненан литературин хоршахь, цуьнан традицешца, форманашца, амма шен къоман барта кхоллараллин, гIиллакхийн, ламастийн буха тIехь кхуьуш схьайогIу нохчийн исбаьхьаллин литература. Муьлххачу литературин...

Подробнее »

АЙДАМИРОВ-АБУЗАР

Просмотров:3572 Чеченская литература

АЙДАМИРОВ-АБУЗАР

Абдулла Арсанукаев.   АЙДАМИРОВ АБУЗАР (1929 – 2005) Айдамиров Абузар вина 70 шо кхачар даздечу суьйренехь нохчийн халкъан поэта Арсанукаев Шайхис элира: «Хьоме Абузар, ас даггара декъалво хьо, нохчийн къоман а, нохчийн мехкан...

Подробнее »

Айдаев ЮшаI

Просмотров:851 Чеченская литература

Айдаев ЮшаI

Арсанукаев Iабдулла.   АЙДАЕВ ЮШАI (1938 – 2004) Гоьваьлла литературовед, литературин критик, филологин Iилманийн доктор, профессор, Нохчийн Республикин Iилманан академин академик, Естественни Iилманийн российски академин академик, «Нохч-ГIалгIайн АССР-н культурин хьакъволу белхахо», «Нохчийн...

Подробнее »

Абдулаев Зияудин

Просмотров:829 Чеченская литература

Абдулаев Зияудин

Арсанукаев Iабдулла АБДУЛАЕВ ЗИЯУДИН (1926 – 1994) Абдулаев Зияудин яздан волавеллачу хенахь къоман литературин классик волчу Мамакаев Мохьмада аьллера: «Нохчийн литературина хьанал а, беркате а хир волуш, дика накъост а, вуьззина къонах...

Подробнее »

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии"

Просмотров:627 Чеченская литература

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии"

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии". Открывается второй этап проекта "Чеченская литература. Персоналии", в котором представлена чеченская литература второй половины ХХ века. Реализация второго этапа проекта предусмотрена на 2015 -...

Подробнее »

Эдилов Хасмохьмад

Просмотров:4810 Чеченская литература

Эдилов Хасмохьмад

Арсанукаев Iабдулла ЭДИЛОВ ХАСМОХЬМАД (1922 – 1991) Эдилов Хасмохьмадан поэзи ХХ бIешеран нохчийн литературин хазна ю. Цуьнан  кхоллараллина лерина йолчу цхьана литературни суьйренехь нохчийн гоьваьлла поэт а, критик а волчу Сулаев Мохьмада...

Подробнее »

Хамидов Iабдул-Хьамид

Просмотров:2021 Чеченская литература

Хамидов Iабдул-Хьамид

Арсанукаев Iабдулла ХАМИДОВ IАБДУЛ-ХЬАМИД (1920 – 1969) Хамидов Iабдул-Хьамид вина 1920-чу шеран 15 октябрехь Йоккхачу АтагIахь ахархочун Хьамидан доьзалехь. Юьртахь бераллин хенахь дукха ладийгIина  цо нохчийн туьйранашка, эшаршка, забаречу  дийцаршка. Жимчохь евзина цунна...

Подробнее »

СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ

Просмотров:1235 Чеченская литература

СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ

Арсанукаев Iабдулла СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ (1902 – 1961) ДIадаханчу бIешеран хьалхарчу эхехь Нохчийчохь угар тоьлла иллиалархо вара Девлатгирин-Эвлара Салин Сулимин Баудди. Иллица цуьнан аз хазаза, цуьнан иллеш дукха ца дезаш, мичча хена а радиохула...

Подробнее »

Сальмурзаев Мохьмад

Просмотров:3046 Чеченская литература

Сальмурзаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла САЛЬМУРЗАЕВ МОХЬМАД (1900 – 1958) Сальмурзаев Мохьмад нохчийн дуьххьарлерчу прозаикех ву. Нохчийн литератрехь дийцаран жанр йолорхо ларалуш ву иза. Цуьнан «Кхетаме Хьамид» цIе йолу дийцар вайнехан литературехь хьалхарчу дийцарех ду. Нохчийн...

Подробнее »

Абдулла Арсанукаев - Проект - Чеченская литература. Персоналии

Просмотров:2372 Чеченская литература

Абдулла Арсанукаев - Проект - Чеченская литература. Персоналии

Институт развития образования Чеченской Республики совместно с Информационным агентством  «Чеченская Республика (Чечня) Сегодня» открывает новый проект «Чеченская литература. Персоналии». Автор и ведущий проекта Абдулла Арсанукаев  Главная цель проекта – способствовать духовно-нравственному...

Подробнее »

Сулаев Мохьмад

Просмотров:5945 Чеченская литература

Сулаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла СУЛАЕВ МОХЬМАД (1920 – 1992) Сулаев Мохьмада шен «Яздархойн а, журналистийн а юкъара декхар» цIе йолчу статья тIехь яздина: «Турпал ю вайн халкъан дIаяхна зама, турпал ю вайн халкъо дIакхоьхьу...

Подробнее »

Ошаев Халид

Просмотров:6289 Чеченская литература

Ошаев Халид

Арсанукаев Iабдулла ОШАЕВ ХАЛИД (1898 – 1977) Ошаев Халидан 1920 шеран июнь-сентябрь беттанашкахь язйина баллада. Прозехь язйина а йолуш, цIен, кIайн бIаьхойх лаьцна произведении хилла иза. ХIеттахьехь цунна зорбатоьхна Соьлжа-ГIалахь арадолуш хиллачу...

Подробнее »

Нажаев Ахьмад

Просмотров:2135 Чеченская литература

Нажаев Ахьмад

Арсанукаев Iабдулла НАЖАЕВ АХЬМАД (1895 – 1943) Нохчийн ХХ бIешеран исбаьхьаллин литетарура йолалучу юххьехь лаьттинчу яздархойн Тучаев Ахьмин, Сальмурзаев Мохьмадан, Дудаев Iабдин, Актемиров Мусийтин могIарехь ву Нажаев Ахьмад. Кхеташ ду церан произведенеш...

Подробнее »

Муталибов Зайнди

Просмотров:1985 Чеченская литература

Муталибов Зайнди

Арсанукаев Iабдулла МУТАЛИБОВ ЗАЙНДИ (1922 – 1978) Муталибов Зайндин кхоллараллех лаьцна яздархо а, критик а волчу Бурчаев Хьаьлима яздо: «Муталибов Зайнди кхолларалла вайн литературехь ша къаьстина меттиг дIалоцуш ю. Цуьнан башхалла ю...

Подробнее »

Мусаев Мохьмад

Просмотров:2954 Чеченская литература

Мусаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла МУСАЕВ МОХЬМАД (1915 – 1999) Нохчийн халкъан поэта Арсанукаев Шайхис яздо: «ДIадаханчу бIешеран 60-70 шерашкахь Нохч-ГIалгIайн книжни издательствехь Мусаев Мохьмадца цхьаьна болх беш вара со, цхьана кабинет чохь а вара...

Подробнее »

Музаев Нурдин

Просмотров:2720 Чеченская литература

Музаев Нурдин

Арсанукаев Iабдулла Музаев Нурдин (1913 – 1983) вина 100 шо кхачарна Шен чулацамца, жанрийн башхаллашца шуьйра а, произведенешца дукха а  ю Музаев Нурдинан кхолларалла. 1930-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь нохчийн исбаьхьаллин литератури юкъа...

Подробнее »

Мамакаев Iаьрби

Просмотров:5431 Чеченская литература

Мамакаев Iаьрби

Арсанукаев Iабдулла МАМАКАЕВ IАЬРБИ (1918-1958) Мамакаев Iаьрбин кхоллараллехь коьртаниг, йоккха меттиг дIалоцушъерг поэзи ю, лирически поэзи. 1940 – 1950 шерашкахьлерчу нохчийн литературехь цIеяххана поэт-лирик вара иза. Амма цо прозехь а, драматургехь а...

Подробнее »

Мамакаев Мохьмад

Просмотров:11727 Чеченская литература

Мамакаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла МАМАКАЕВ МОХЬМАД АМАЕВИЧ (1910 – 1973) Нохчийн литературехь хьалхарчу чкъурах болчу яздархойн дахаран а, кхоллараллин а некъ Iаламат хала, чолхе хилла. Сталинан таIзар лаьттинчу хенахь – 1930-40 шерашкахь – лаьцна...

Подробнее »

Дудаев Iабди

Просмотров:2484 Чеченская литература

Дудаев Iабди

Арсанукаев Iабдулла ДУДАЕВ IАБДИ ДУДАЕВИЧ (1901 – 1937) Нохчийн  йозанан литература кхоллалуш ХХ бIешеран юьххьехь шайн исбаьхьаллин произведенеш язйинчарах бу  Дудаев Iабди, Нажаев  Ахьмад, Сальмурзаев Мохьмад, Тучаев Ахьма, кхиберш а. Церан произведенеш...

Подробнее »

Гайсултнов Iумар

Просмотров:1791 Чеченская литература

Гайсултнов Iумар

Арсанукаев Iабдулла ГАЙСУЛТАНОВ IУМАР (1920 – 1980) Нохчийн литературехь билггал йолу меттиг дIалоцуш ю Гайсултанов Iумаран кхолларалла. Коьрта долчу декъана берашна, кегийрхошна лерина яра цуьнан дуьххьарлера произведенеш. Нохчийн литературехь шен исбаьхьаллин произведенеш...

Подробнее »

Гадаев Мохьмад-Салахь

Просмотров:5357 Чеченская литература

Гадаев Мохьмад-Салахь

Арсанукаев Iабдулла ГАДАЕВ МОХЬМАД-САЛАХЬ (1909 – 1972) ДIадаханчу бIешеран 30-чу шерашкахь нохчийн литератури юкъа веана кхечарах тера доцуш, билггал шен  исбаьхьаллин хатI долу, шен билггал мукъам болу поэт Гадаев Мохьмад-Салахь. Яздан волавелла...

Подробнее »

Ахматова Раиса

Просмотров:3681 Чеченская литература

Ахматова Раиса

Арсанукаев Iабдулла АХМАТОВА РАИСА (1928 – 1992) Ахматова Раисин поэтически кхолларалла Нохч-ГIалгIайчохь евзина ца Iаш, ерриг Советски пачхьалкхехь а, дозанал арахьа а евзаш яра. Цуьнан стихаш нохчийн, оьрсийн, азербайджанийн, гIебартойн, гIезлойн,  казахийн,...

Подробнее »

Арсанов СаьIид-Бей

Просмотров:2932 Чеченская литература

Арсанов СаьIид-Бей

Арсанукаев Iабдулла АРСАНОВ САЬIИД-БЕЙ (1889 – 1968) Нохчийн исбаьхьаллин литература, къоман культура кхиорехь, Нохчийчохь йоза-дешар даржорехь ХХ бIешеран хьалхарчу эхехь Iаламат доккха гIуллакх дина Арсанов СаьIид-Бейс. Мехала ю цуьнан кхолларалла. Къоман литературехь...

Подробнее »

Анзорова Балкан

Просмотров:1321 Чеченская литература

Анзорова Балкан

Арсанукаев Iабдулла АНЗОРОВА БАЛКАН (1923 – 1997) ДIадаханчу бIешеран 30–40-гIий шерашкахь Нохчийчохь цIеяххана евзаш хилла Анзорова Балкан – эшаршлакхархо, поэт, юкъараллин деятель санна. Iаламат тайна, куц долуш, исбаьхьа жима зуда, еха Iаьржа...

Подробнее »

Айсханов Шамсуддин

Просмотров:4624 Чеченская литература

Айсханов Шамсуддин

Арсанукаев Iабдулла АЙСХАНОВ ШАМСУДДИН (1907– 1938) Айсханов Шамсуддин нохчийн исбаьхьаллин литератури юкъавеъна XX бIешеран 30-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь. 1931-чу шарахь яздина цо «КIайн котам» цIе йолу шен дуьххьарлера дийцар. Дика кхиам хилира...

Подробнее »

Авторханов Iабдурахьман

Просмотров:2170 Чеченская литература

Авторханов Iабдурахьман

Арсанукаев Iабдулла Авторханов Iабдурахьман (1908-1997) Дуьненахь цIеяххана волу историк, политолог, яздархо Авторханов Iабдурахьман вина Теркйистерчу Лаха-Неврехь ахархочун Гиназан доьзалехь 1908 шеран 25 октябрехь. И терхьа шеко йолуш ду, герггарчу хьесапехь билгалдаьккхина хиларна....

Подробнее »

Бадуев СаьIид-Салихь

Просмотров:8359 Чеченская литература

Бадуев СаьIид-Салихь

Арсанукаев Iабдулла Бадуев СаьIид-Салихь (1903 – 1938) Бадуев СаьIид-Салихьах лаьцна болчу шен дагалецамашкахь яздархочо Саидов Билалас яздо: «ТаьIно бIаьргаш долуш, даим, цхьана хIуманан кIорггера ойлаеш санна, хабийна хьаьжан юкъ а йолуш, юккъерчу...

Подробнее »