• VTEM Image Show

Ахматова Раиса
Арсанукаев Iабдулла

АХМАТОВА РАИСА (1928 – 1992)

Ахматова Раисин поэтически кхолларалла Нохч-ГIалгIайчохь евзина ца Iаш, ерриг Советски пачхьалкхехь а, дозанал арахьа а евзаш яра. Цуьнан стихаш нохчийн, оьрсийн, азербайджанийн, гIебартойн, гIезлойн,  казахийн, узбекийн, хIирийн,  эрмалойн меттанашкахь зорбатохарал совнаха  арайийлина ингалсан, французийн, немцойн, Iаьрбийн, болгарийн, венгрийн, хиндин, урдун меттанашкахь. Нохчийн къоман литература шуьйра йовзийтарехь мехала хилла, кхиболчу баккхийчу нохчийн яздархойн кхолларалла санна, Ахматова Раисин поэзи а.

Ахматова Раиса йина1928 шеран 30 декабрехь Соьлжа-ГIалахь белхалочун Солтмурдан доьзалехь. Солтмурда деникинцашна дуьхьал латтийнчу къисамехь дакъалаьцна. Соьлжа-ГIалахь лаьттинчу бIединан тIамехь а хилла иза. Раисин дай ШаIмин-Юьртара схьабевлла. Кхелхина бахна, цхьана муьрехь Закан-Юьртахь а  Iийна АхматовагIеран доьзал.

 Цигахь яхна Ахматова Раиса хьалхарчу классе деша. Цул тIаьхьа Соьлжа-ГIалин 2-чу школехь дешна цо. Жимчохь дуьйна исбаьхьаллин даше ойла лаьтташ, книгаш еша лууш  хилла иза. Школехь дуьйна а дукха езаш хилла цунна исбаьхьаллин литература. Къаьсттина дукха ешна А.С.Пушкинан, М.Ю. Лермонтовн произведенеш. Нохчийн а, оьрсийн а яздархойн произведенеш йошуш  Iемина Раиса дешан исбаьхьалла йовза, кIаргъелла цуьнан литературе йолу марзо. Доьшуш йолчу хенахь йолаелла иза стихаш язъян. Ахматован Раисин дуьххьара араяьлла стихотворени «ЦIеэскархочуьнга» хилла.  Цунна зорбатоьхна Сийлахь-боккха  Даймехкан тIом болабеллачу деношкахь. Оцу стихотворени тIехь хIинцца поэзехь яздан йолалуш йолчу нохчийн йоьIан  Даймахкана ямартлонца тIелеттачу мостагIашка болу кIорггера цабезам хаалора. Шен дуьххьарлерчу стихотворенина зорбатоьхчхьана хаддаза литературехь къахьега йолаелла иза. ХIетахь Ахматова Раисин стихотворенеш арайийлина республикерчу газетин агIонаш тIехь, цхьайолчарна зорбатоьхна «Пионерская правда» газета тIехь а.

Ахматова Раисас дешна хьехархойн училищехь. 1944 шарахь дерриг нохчийн халкъаца цхьаьна махках яьккхинчу хенахь хьехархочун болх бина цо. Казахстанехь цIерпоштнекъан Кушмурун станцехь юккъерчу школехь юьхьанцарчу классийн хьехархо хилла иза. Алма-Атахь 1955 шарахь нохчийн маттахь «Къинхьегаман байракх» газета археца долийча, цига дIа а яхна, газетан редакци балха хIоьттина Ахматова Раиса. Оцу газетан агIонаш тIехь  Р. Ибраеван цIарца арайийлина цуьнан дуьххьарлера стихаш. Даймахка цIадирзинчу хенахь а юьхьанца болх бина цо республикин газетийн редакцешкахь. Чекхъяьккхина Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан педагогически институт.

Ахматова Раисин дуьххьарлера поэтически сборник араяьлла 1958-чу шарахь Нохч- ГIалгIайн книжни издательствехь. «Хьоме республика» яра сборникан цIе. Автора хIетталц язийнчу стихотворенех тоьлла ерш яра книги тIехь зорбатоьхна. Хьоме Даймохк, цуьнан адамаш, цуьнан Iалам дезарх дуьзна ду поэтессин лирически турпалхочун дог. Авторан шен махке, халкъе болу бовха безам гучуболу оцу произведенешкхь.  Дуьххьарлерчу «Хьоме республика» книги тIехь дIайолийна даймехкан тема Ахматован Раисин поэзехь коьртачарах хилла дIаяхара.

1958-чу шарахь иза деша яхна Москвахь СССР-н яздархойн Союзехула йолчу Лаккхарчу литературни курсашка. Уьш чекх а яьхна цIаеанчул тIаьхьа, Ахматова Раиса Нохч-ГIалгIайн республикин культурин министран заместитель хIоттийна. 

Москвахь 1959 шарахь араяьллачу «Поэзия Чечено-Ингушетии» антологи тIехь зорбатоьхнера Ахматова Раисин бархI стихотврени. Оьрсийн маттахь араелира шолгIа книга. Иза яра Соьлжа-ГIалахь зорбатоьхна «Бей мне, ветер, в лицо» цIе йолу поэзин сборник. Иза а, цул тIаьхьа цхьа шо даьлча Москвахь «Молодая  гвардия» издательствехь араяьлла «Иду к тебе» цIе йолу стихийн сборник а Iаламат дика тIейийцира критико а, книгашъешархоша а.

Ахматова Раиса 1961 шарахь Нохч-ГIалгIайн республикин яздархойн Союзан правлени председатель хаьржина. Оцу даржехь 24 шарахь болх бина цо. Республикин а, ерриг пачхьалкхан а юкъараллин дахарехь доккха дакъалоцуш яра Ахматова Раиса.  Машар ларбаран Советски комитетан декъашхо яра иза; Машар ларбаран а, герзаш дIадахаран Дуьненаюкъарчу конгрессехь дакъалоцуш хилла иза. НГIАССР-н Лакхарчу Советан депутат а, НГIАССР-н Лакхарчу Советан председатель а лаьттина Ахматова Раиса. «Нохч-ГIалгIайчоьнан халкъан поэт» сийлахь цIе яра цуьнан, «Знак почета», «Дружба народов» орденаш еллера цунна.

Ахматова Раисин кхоллараллин хазна йоккха ю. Журналаш тIехь, юкъарчу сборникаш тIехь арайийлина произведенеш ца лерича а,  цуьнан шен 24-25 поэзин книга зорбанехь араяьлла. Царах цхьаерш: «Нийсархошка» (1963), «Сан седа» (1967), «Шовданан йистехь» (1969), «Стихаш» (1972), «Дикалла» (1973), «Цхьаьнакхетар» (1978), «Суьйренан зIаьнарш» (1983);  оьрсийн маттахь: «Бей мне, ветер в лицо!» (1959), «Иду к тебе» (1960), «Трудная любовь» (1963), «Откровение» (1964), «Лунной тропою» (1968), «Избранная лирика» (1970), «Будьте счатливы» (1972), «Доброта» (1973). «Медный листопад» (1974), «Поющая чинара» (1976), «Перевал» (1977), «Ожидание» (1988), «Вдохновение» (1989), «Край любви» (2009).

Цуьнан книгех цхьанна цIе «Дикалла» ю. Дикалла — и дош яздан мегар дара Ахматова Раисин ерриг кхоллараллина хьалха, эпиграф санна. Адамашка дикалла, аьхналла, комаьршалла кховдош ю цуьнан поэзи. «ХIора стаг гойла-кха шен ирсе кхаьчна, Комаьрша доькъийла ирс шайлахь наха!» иштта бу цуьнан «безамна, диканна» даим кийча йолчу лирически турпалхочун даггара лаамаш. Ахматован лирикин коьрта турпалхо вайзаманахьлера къона нохчийн зуда ю. Арсанукаев Шайхис яздина: «Раисин поэзехь бIаьсте яра, зударийн «погода». Зударийн дуьне деара цуьнца цхьаьна нохчийн поэзехь».

Шен дегайовхонца язйинчу исбаьхьчу стихашкахь даймохк, халкъийн доттагIалла, къинхьегам, оьзда безам, машаре дахар чIагIдо автора. Дог доккхадедеш, самукъне, дегайовхо гIаттош ю цуьнан поэзи. Шуьйра тематика ю цуьнан кхоллараллин. Коьрта долчу декъана лирикех лаьтташ ю Ахматован поэзи, амма кIорггера чулацам болу лиро-эпически произведенеш а язйина цо, царах ю поэмаш «Олхазар», «Дагалецамийн новкъа».  Хьаналчу къинхьегамца мехкан сий лакха доккхуш болу вайзаманхой бу «Олхазар» цIе йолчу поэмин турпалхой. Даймехкан лаьттаца бозуш, дай баьхна латта хаздеш, тодеш, цунах Iилманца пайдаоьцуш бу поэмин турпалхой.  Кхоллараллица къахьегаро, керланиг юкъадалоро, беркате Iалашонаш йолуш хиларо гIо до царна балха тIехь баккхий толамаш баха.

«Дагалецамийн новкъахь» цIе йолчу поэмин лирически турпалхочо шен дахарехь хьалха хилла дIадахнарг даймехкан хиллачуьнца дустуш ойланехь юха луьста,  тIаккха цунна къеггина гучуйолу йинчу махкаца шен йолу зIе:

ДIадахнарг луьсту ас, сагатдар доцуш,
Дагалоьцу терахьаш, диц ца лун долу.
Тахана сихачу дийно чулаьцна
Дерриг а хIинццалц схьа девзинарг суна.

Сол хьалха дуьненчохь мел хилла дерг а,
Дагахь а доцуш, кхин тIе мел хиндерг а…
ХIай, хьоме Даймохк, сан деза латта,
Хьан ю со, хьан йоI ю, ахь яха Iамош.

Халачу дахаран новкъахь Iиттаеллачу халонаша цуьрриг а лах ца йина оцу сирлачу дагалецамаша луш йолу йовхо, безам. Ша кхиийнчу даймахках дозалла до поэтессас, цуьнан исбаьхьчу Iаламах цецъюьйлу иза, цуьнан хьуьнаречу адамашца ша цхьаьна хиларх йоккхае. Цо дозалла до шен махкахь оьрсийн сийлахь-баккхий поэташ Пушкин, Лермонтов лелла хиларх, мерзачу иллешца цара и хестабарх.

Исбаьхьа сурт хIоттош гойту цо шена хьоме болу Даймохк. «Тхо долчу дуьйла, москвичаш»  стихотворени тIехь хьомсарчу москвичашка хьошалгIа кхойкхуш авторан яздо:

Ган меттиг хиллий техь хьуна цкъа бIаьрга,
Суьйренца дашо малх чубуза сихлуш,
Гергарчу шовдан тIе йоI хи дан йоьдуш,
Чилхьесан бухкарца, цу цIеста кIудалца?

Хиллий шу тхо долчохь, Кавказан лаьттахь,
Пушкина, Лермонтовс дийцинчу лаьттахь,
Iаламан хазалло кхелинчу махкахь,
Хьешан сий лардечу беркате хьаьттахь?

Поэтессин лирически турпалхочун дахаран Iалашо диканехь а, вонехь а Даймахкаца, халкъаца цхьаьна хилар ю, шен хьуьнарш, шен хаарш Даймахкана дIадала кийча ю иза, халкъан лехамашца цхьаьна детталуш ду цуьнан кийрара дог. «Хьомечу махкана сайн ницкъаш дIабала со кийча ца хилахь, дIаэца лаьттара!». Халкъана, даймахкана пайдехьа вацахь, стеган вахар эрна лору поэтессин лирически турпалхочо.

Цхьа ша-тайпана аьхна ю Ахматова Раисин лирика, цуьнан дукхахйолчу стихашкахь эшаран интонаци, исбаьхьа кIеда-мерза интонаци хуьлу, кест-кестта хабаран мукъаме а йоьрзуш.

Хуур дац кхолламо хIун кечдо вайна:
Забарна санна цкъа совгIат до цо.
Ткъа, юха, ахь хIинццалц гулдинарг дерриг
Лаххьадой дIадоккхий, дог дохадо.
Сан мел дерг дIаэца – эшац и суна:
Беха некъ бу хьалха – и ду сан хьал!
Амма хьоь, хIай кхоллам, ду сан цхьа дехар:
Адамийн харцонах ларъелахь со!

Лирически турпалхочун дахарца йолу юкъаметтигаш дика билгалйовлу оцу интонацехь.

Ахматова Раисин поэзи шуьйра ю теманашца, жанрашца, мукъамашца, поэтически басаршца. Цо йоккхачу исбаьхьаллица керла дош аьлла нохчийн зудчух, цуьнан поэзии бахьана долуш шорделла нохчийн зудчун дуьне.

Ахматова Раиса кхелхина 1992 шеран 29 январехь. Оьрсийн воккхачу поэта Сергей Михалков яздина: «Никогда не будут забыты прекрасные книги стихов Раисы Ахматовой. На мой взгляд, они – значительное явление в литературе всего Кавказа. Она занимает достойное место в ряду талантливых писателей нашего времени, как яркая звезда в поэтическом созвездии талантов. И ясно одно: она поэт, достигший высшей творческой зрелости и мастерства. У нее есть, что сказать людям. И она говорит об этом в своих книгах, каждая из которых – гордость всех народов Кавказа».

Ахматова Раисин произведенеш

Нохчийн маттахь
Хьоме республика. Стихаш. Грозный, 1958. Нийсархошка. Стихаш. Грозный, 1963 Сан седа. Стихаш. Грозный,1967. Шовданан йистехь. Стихаш. Грозный,1969. Стихаш. Грозный, 1972. Дикалла. Стихаш, поэмаш. Грозный, 1973. Цхьаьнакхетар. Стихаш, поэмаш. 1978. Суьйренан зIаьнарш. Стихаш, поэмаш. Грозный, 1983. Хаьржинарш. Стихаш, поэмш.Грозный, 1987.
Оьрсийн маттахь
Бей мне, ветер в лицо! Стихи. Грозный,1959. Иду к тебе. Стихи. М.,1960. Трудная любовь. Стихи. М., 1963. Откровение. Стихи. Грозный,1964. Откровение. Стихи (2-е издание). Грозный,1966. Лунной тропою. Стихи. Грозный, 1968. Избранная лирика. Грозный, 1970. Будьте счатливы. Стихи. М., 1972. Доброта. Стихи и поэмы. Грозный, 1973. Медный листопад. Стихи и поэмы. М., 1974. Поющая чинара. Стихи и по эмы. М. 1976 Перевал. Стихи и поэмы. 1977. Ожидание. Стихи и поэмы. М., 1988. Вдохновение. Стихи. Грозный, 1989. Избранное. Край любви. Стихи и поэмы. М., 2009.
Пред След Страница:

СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД

Просмотров:4308 Чеченская литература

СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД

На Фото Сулейманов Ахьмад     Арсанукаев lабдулла СУЛЕЙМАНОВ АХЬМАД (1922 – 1995) ТкъолгIачу бIешеран 50-чу шерашкара схьайолчу нохчийн поэзехь къеггина шен исбаьхьаллин дош, шен хатI долуш поэт вара Сулейманов Ахьмад. Кхечу воккхачу поэта Арсанукаев Шайхис...

Подробнее »

ЮСУПОВ IАЗИМ

Просмотров:2406 Чеченская литература

ЮСУПОВ IАЗИМ

На Фото Юсупов Iазим     Арсанукаев lабдулла.  Юсупов Iазим Нохчийн поэт, прозаик, краевед Юсупов Iазим вина 1940 шеран 20 февралехь Нохчийчоьнан ширчу юьртахь Девкар-Эвлахь. Нохчийн къам махках даьккхинчу хенахь ЮсуповгIеран доьзал Киргизехь Iийна, Фрунзенски областан...

Подробнее »

ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ

Просмотров:2578 Чеченская литература

ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ

На Фото Шайхиев lалвади     Арсанукаев lабдулла. ШАЙХИЕВ IАЛВАДИ (1947) Поэт, прозаик, публицист Шайхиев Iалвади XX бIешеран 60 шераш дуьйлалучу муьрехь веана нохчийн литературе. Шовзткъе итт шо сов хан ю иза къоман литературехь хаддаза...

Подробнее »

ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ

Просмотров:3481 Чеченская литература

ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ

На Фото Чентиева Марьям     Арсанукаев lабдулла ЧЕНТИЕВА МАРЬЯМ (1916 – 2000) Чентиева Марьям йина 1916 шеран март баттахь Нохчийчоьнан Хьалха-Мартан тIехь ахархочун Джадцин доьзалехь. Асланбековски (хIинца Серноводск) школа-интерант чекхъяьккхина. Оцу муьрехь цигахь дешна Авторханов...

Подробнее »

Махмаев Жамалдин

Просмотров:5735 Чеченская литература

Махмаев Жамалдин

На Фото Махмаев Жамалдин     Арсанукаев lабдулла Махмаев Жамалдин (1939 – 2014) Махмаев Жамалдин вина 1939 шеран 14 мартехь хьехархочун Махьмудан доьзалехь Соьлжа-ГIалина гена йоццуш Органан йийстехь лаьттачу БердакIелахь. Нохчийн къам махках даьккхича, МахмаевгIеран доьзал...

Подробнее »

МАМАКАЕВ ЭДУАРД

Просмотров:1698 Чеченская литература

МАМАКАЕВ ЭДУАРД

На Фото Мамакаев ЭдуардАбдулла Арсанукаев. МАМАКАЕВ ЭДУАРД Мамакаев Эдуард вина 1939-чу шеран 28-чу апрелехь Соьлжа-ГIалахь поэтан Мамакаев Iаьрбин доьзаллехь. ЦIеяххана волу нохчийн поэт Мамакаев Iаьрби 1942 шарахь бен а бехк боцуш Iедало...

Подробнее »

КИБИЕВ МУСБЕК

Просмотров:2263 Чеченская литература

КИБИЕВ МУСБЕК

На Фото Кибиев МусбекАбдулла Арсанукаев. КИБИЕВ МУСБЕК (1937 – 1997) Кибиев Мусбек вина 1937 шеран 7 августехь Нохчийчоьнан  лаьмнийн Iаламехь лаьттачу исбаьхьчу юьртахь Дишни-Веданахь гIуллакхъхочун Мохьмадан доьзалехь. Мусбекан да Мохьмад Iеладалан  гIуллакхийн тайп-тайпанчу...

Подробнее »

ДИКАЕВ МОХЬМАД

Просмотров:3084 Чеченская литература

ДИКАЕВ МОХЬМАД

На Фото Дикаев МохьмадАбдулла Арсанукаев. ДИКАЕВ МОХЬМАД (1941 – 1979) Дикаев Мохьмад вина 1941 шеран 1 сентябрехь Соьлжа-ГIалахь искусствон белхахочун Джунидан доьзалехь. Джунид Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан эшарийн, хелхаран ансамблехь говза пондарча хилла, гIараваьллачу нохчийн...

Подробнее »

ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА

Просмотров:1494 Чеченская литература

ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА

На Фото Дадашев lабдуллаАбдулла Арсанукаев. ДАДАШЕВ IАБДУЛЛА (1930 - 2010) Дадашев Iабдулла вина 1930-чу шеран 28-чу декабрехь Соьлжа-ГIалахь белхалочун Катин доьзалехь. Школе  Соьлжа-ГIалахь  вахна.   Нохчийн  къам махкахдоккхуш 6 классехь доьшуш хилла Iабдулла....

Подробнее »

ГАЦАЕВ САЬIИД

Просмотров:1409 Чеченская литература

ГАЦАЕВ САЬIИД

На Фото Гацаев СаьlидАбдулла Арсанукаев. ГАЦАЕВ САЬIИД (1938 – 2012) ТкъолгIачу бIешеран 50-гIа шераш чекхдовлучу – 60-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь нохчийн литературе баьхкира исбаьхьаллин похIма долу кегийрхой: Айдамиров Абузар, Абдулаев Зияудди, Арсанукаев Шайхи,...

Подробнее »

БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД

Просмотров:1577 Чеченская литература

БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД

На Фото Берсанов Хожа-АхьмадАбдулла Арсанукаев. БЕРСАНОВ ХОЖА-АХЬМАД Берсанов Хожа-Ахьмад вина 1926 шеран 5 апрелехь Нохчийчоьнан Ачхой-Мартанан районан ШаIми-Юьртахь ахархочун Ахьамтан доьзалехь. КIентан пхи шо а кхачале да а кхелхина, ненаца бисина кегийра...

Подробнее »

АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ (1930 – 2012)

Просмотров:5634 Чеченская литература

АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ  (1930 – 2012)

На Фото Арсанукаев ШайхиАбдулла Арсанукаев. АРСАНУКАЕВ ШАЙХИ (1930 – 2012) «Дуьненан литературин хоршахь, цуьнан традицешца, форманашца, амма шен къоман барта кхоллараллин, гIиллакхийн, ламастийн буха тIехь кхуьуш схьайогIу нохчийн исбаьхьаллин литература. Муьлххачу литературин...

Подробнее »

АЙДАМИРОВ-АБУЗАР

Просмотров:3596 Чеченская литература

АЙДАМИРОВ-АБУЗАР

Абдулла Арсанукаев.   АЙДАМИРОВ АБУЗАР (1929 – 2005) Айдамиров Абузар вина 70 шо кхачар даздечу суьйренехь нохчийн халкъан поэта Арсанукаев Шайхис элира: «Хьоме Абузар, ас даггара декъалво хьо, нохчийн къоман а, нохчийн мехкан...

Подробнее »

Айдаев ЮшаI

Просмотров:853 Чеченская литература

Айдаев ЮшаI

Арсанукаев Iабдулла.   АЙДАЕВ ЮШАI (1938 – 2004) Гоьваьлла литературовед, литературин критик, филологин Iилманийн доктор, профессор, Нохчийн Республикин Iилманан академин академик, Естественни Iилманийн российски академин академик, «Нохч-ГIалгIайн АССР-н культурин хьакъволу белхахо», «Нохчийн...

Подробнее »

Абдулаев Зияудин

Просмотров:829 Чеченская литература

Абдулаев Зияудин

Арсанукаев Iабдулла АБДУЛАЕВ ЗИЯУДИН (1926 – 1994) Абдулаев Зияудин яздан волавеллачу хенахь къоман литературин классик волчу Мамакаев Мохьмада аьллера: «Нохчийн литературина хьанал а, беркате а хир волуш, дика накъост а, вуьззина къонах...

Подробнее »

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии"

Просмотров:628 Чеченская литература

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии"

О втором этапе проекта "Чеченская литература. Персоналии". Открывается второй этап проекта "Чеченская литература. Персоналии", в котором представлена чеченская литература второй половины ХХ века. Реализация второго этапа проекта предусмотрена на 2015 -...

Подробнее »

Эдилов Хасмохьмад

Просмотров:4842 Чеченская литература

Эдилов Хасмохьмад

Арсанукаев Iабдулла ЭДИЛОВ ХАСМОХЬМАД (1922 – 1991) Эдилов Хасмохьмадан поэзи ХХ бIешеран нохчийн литературин хазна ю. Цуьнан  кхоллараллина лерина йолчу цхьана литературни суьйренехь нохчийн гоьваьлла поэт а, критик а волчу Сулаев Мохьмада...

Подробнее »

Хамидов Iабдул-Хьамид

Просмотров:2021 Чеченская литература

Хамидов Iабдул-Хьамид

Арсанукаев Iабдулла ХАМИДОВ IАБДУЛ-ХЬАМИД (1920 – 1969) Хамидов Iабдул-Хьамид вина 1920-чу шеран 15 октябрехь Йоккхачу АтагIахь ахархочун Хьамидан доьзалехь. Юьртахь бераллин хенахь дукха ладийгIина  цо нохчийн туьйранашка, эшаршка, забаречу  дийцаршка. Жимчохь евзина цунна...

Подробнее »

СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ

Просмотров:1239 Чеченская литература

СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ

Арсанукаев Iабдулла СУЛЕЙМАНОВ БАУДДИ (1902 – 1961) ДIадаханчу бIешеран хьалхарчу эхехь Нохчийчохь угар тоьлла иллиалархо вара Девлатгирин-Эвлара Салин Сулимин Баудди. Иллица цуьнан аз хазаза, цуьнан иллеш дукха ца дезаш, мичча хена а радиохула...

Подробнее »

Сальмурзаев Мохьмад

Просмотров:3065 Чеченская литература

Сальмурзаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла САЛЬМУРЗАЕВ МОХЬМАД (1900 – 1958) Сальмурзаев Мохьмад нохчийн дуьххьарлерчу прозаикех ву. Нохчийн литератрехь дийцаран жанр йолорхо ларалуш ву иза. Цуьнан «Кхетаме Хьамид» цIе йолу дийцар вайнехан литературехь хьалхарчу дийцарех ду. Нохчийн...

Подробнее »

Абдулла Арсанукаев - Проект - Чеченская литература. Персоналии

Просмотров:2377 Чеченская литература

Абдулла Арсанукаев - Проект - Чеченская литература. Персоналии

Институт развития образования Чеченской Республики совместно с Информационным агентством  «Чеченская Республика (Чечня) Сегодня» открывает новый проект «Чеченская литература. Персоналии». Автор и ведущий проекта Абдулла Арсанукаев  Главная цель проекта – способствовать духовно-нравственному...

Подробнее »

Сулаев Мохьмад

Просмотров:5964 Чеченская литература

Сулаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла СУЛАЕВ МОХЬМАД (1920 – 1992) Сулаев Мохьмада шен «Яздархойн а, журналистийн а юкъара декхар» цIе йолчу статья тIехь яздина: «Турпал ю вайн халкъан дIаяхна зама, турпал ю вайн халкъо дIакхоьхьу...

Подробнее »

Ошаев Халид

Просмотров:6340 Чеченская литература

Ошаев Халид

Арсанукаев Iабдулла ОШАЕВ ХАЛИД (1898 – 1977) Ошаев Халидан 1920 шеран июнь-сентябрь беттанашкахь язйина баллада. Прозехь язйина а йолуш, цIен, кIайн бIаьхойх лаьцна произведении хилла иза. ХIеттахьехь цунна зорбатоьхна Соьлжа-ГIалахь арадолуш хиллачу...

Подробнее »

Нажаев Ахьмад

Просмотров:2143 Чеченская литература

Нажаев Ахьмад

Арсанукаев Iабдулла НАЖАЕВ АХЬМАД (1895 – 1943) Нохчийн ХХ бIешеран исбаьхьаллин литетарура йолалучу юххьехь лаьттинчу яздархойн Тучаев Ахьмин, Сальмурзаев Мохьмадан, Дудаев Iабдин, Актемиров Мусийтин могIарехь ву Нажаев Ахьмад. Кхеташ ду церан произведенеш...

Подробнее »

Муталибов Зайнди

Просмотров:1997 Чеченская литература

Муталибов Зайнди

Арсанукаев Iабдулла МУТАЛИБОВ ЗАЙНДИ (1922 – 1978) Муталибов Зайндин кхоллараллех лаьцна яздархо а, критик а волчу Бурчаев Хьаьлима яздо: «Муталибов Зайнди кхолларалла вайн литературехь ша къаьстина меттиг дIалоцуш ю. Цуьнан башхалла ю...

Подробнее »

Мусаев Мохьмад

Просмотров:2967 Чеченская литература

Мусаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла МУСАЕВ МОХЬМАД (1915 – 1999) Нохчийн халкъан поэта Арсанукаев Шайхис яздо: «ДIадаханчу бIешеран 60-70 шерашкахь Нохч-ГIалгIайн книжни издательствехь Мусаев Мохьмадца цхьаьна болх беш вара со, цхьана кабинет чохь а вара...

Подробнее »

Музаев Нурдин

Просмотров:2730 Чеченская литература

Музаев Нурдин

Арсанукаев Iабдулла Музаев Нурдин (1913 – 1983) вина 100 шо кхачарна Шен чулацамца, жанрийн башхаллашца шуьйра а, произведенешца дукха а  ю Музаев Нурдинан кхолларалла. 1930-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь нохчийн исбаьхьаллин литератури юкъа...

Подробнее »

Мамакаев Iаьрби

Просмотров:5469 Чеченская литература

Мамакаев Iаьрби

Арсанукаев Iабдулла МАМАКАЕВ IАЬРБИ (1918-1958) Мамакаев Iаьрбин кхоллараллехь коьртаниг, йоккха меттиг дIалоцушъерг поэзи ю, лирически поэзи. 1940 – 1950 шерашкахьлерчу нохчийн литературехь цIеяххана поэт-лирик вара иза. Амма цо прозехь а, драматургехь а...

Подробнее »

Мамакаев Мохьмад

Просмотров:11787 Чеченская литература

Мамакаев Мохьмад

Арсанукаев Iабдулла МАМАКАЕВ МОХЬМАД АМАЕВИЧ (1910 – 1973) Нохчийн литературехь хьалхарчу чкъурах болчу яздархойн дахаран а, кхоллараллин а некъ Iаламат хала, чолхе хилла. Сталинан таIзар лаьттинчу хенахь – 1930-40 шерашкахь – лаьцна...

Подробнее »

Дудаев Iабди

Просмотров:2502 Чеченская литература

Дудаев Iабди

Арсанукаев Iабдулла ДУДАЕВ IАБДИ ДУДАЕВИЧ (1901 – 1937) Нохчийн  йозанан литература кхоллалуш ХХ бIешеран юьххьехь шайн исбаьхьаллин произведенеш язйинчарах бу  Дудаев Iабди, Нажаев  Ахьмад, Сальмурзаев Мохьмад, Тучаев Ахьма, кхиберш а. Церан произведенеш...

Подробнее »

Гайсултнов Iумар

Просмотров:1797 Чеченская литература

Гайсултнов Iумар

Арсанукаев Iабдулла ГАЙСУЛТАНОВ IУМАР (1920 – 1980) Нохчийн литературехь билггал йолу меттиг дIалоцуш ю Гайсултанов Iумаран кхолларалла. Коьрта долчу декъана берашна, кегийрхошна лерина яра цуьнан дуьххьарлера произведенеш. Нохчийн литературехь шен исбаьхьаллин произведенеш...

Подробнее »

Гадаев Мохьмад-Салахь

Просмотров:5368 Чеченская литература

Гадаев Мохьмад-Салахь

Арсанукаев Iабдулла ГАДАЕВ МОХЬМАД-САЛАХЬ (1909 – 1972) ДIадаханчу бIешеран 30-чу шерашкахь нохчийн литератури юкъа веана кхечарах тера доцуш, билггал шен  исбаьхьаллин хатI долу, шен билггал мукъам болу поэт Гадаев Мохьмад-Салахь. Яздан волавелла...

Подробнее »

Ахматова Раиса

Просмотров:3698 Чеченская литература

Ахматова Раиса

Арсанукаев Iабдулла АХМАТОВА РАИСА (1928 – 1992) Ахматова Раисин поэтически кхолларалла Нохч-ГIалгIайчохь евзина ца Iаш, ерриг Советски пачхьалкхехь а, дозанал арахьа а евзаш яра. Цуьнан стихаш нохчийн, оьрсийн, азербайджанийн, гIебартойн, гIезлойн,  казахийн,...

Подробнее »

Арсанов СаьIид-Бей

Просмотров:2945 Чеченская литература

Арсанов СаьIид-Бей

Арсанукаев Iабдулла АРСАНОВ САЬIИД-БЕЙ (1889 – 1968) Нохчийн исбаьхьаллин литература, къоман культура кхиорехь, Нохчийчохь йоза-дешар даржорехь ХХ бIешеран хьалхарчу эхехь Iаламат доккха гIуллакх дина Арсанов СаьIид-Бейс. Мехала ю цуьнан кхолларалла. Къоман литературехь...

Подробнее »

Анзорова Балкан

Просмотров:1324 Чеченская литература

Анзорова Балкан

Арсанукаев Iабдулла АНЗОРОВА БАЛКАН (1923 – 1997) ДIадаханчу бIешеран 30–40-гIий шерашкахь Нохчийчохь цIеяххана евзаш хилла Анзорова Балкан – эшаршлакхархо, поэт, юкъараллин деятель санна. Iаламат тайна, куц долуш, исбаьхьа жима зуда, еха Iаьржа...

Подробнее »

Айсханов Шамсуддин

Просмотров:4629 Чеченская литература

Айсханов Шамсуддин

Арсанукаев Iабдулла АЙСХАНОВ ШАМСУДДИН (1907– 1938) Айсханов Шамсуддин нохчийн исбаьхьаллин литератури юкъавеъна XX бIешеран 30-гIа шераш дуьйлалучу муьрехь. 1931-чу шарахь яздина цо «КIайн котам» цIе йолу шен дуьххьарлера дийцар. Дика кхиам хилира...

Подробнее »

Авторханов Iабдурахьман

Просмотров:2177 Чеченская литература

Авторханов Iабдурахьман

Арсанукаев Iабдулла Авторханов Iабдурахьман (1908-1997) Дуьненахь цIеяххана волу историк, политолог, яздархо Авторханов Iабдурахьман вина Теркйистерчу Лаха-Неврехь ахархочун Гиназан доьзалехь 1908 шеран 25 октябрехь. И терхьа шеко йолуш ду, герггарчу хьесапехь билгалдаьккхина хиларна....

Подробнее »

Бадуев СаьIид-Салихь

Просмотров:8382 Чеченская литература

Бадуев СаьIид-Салихь

Арсанукаев Iабдулла Бадуев СаьIид-Салихь (1903 – 1938) Бадуев СаьIид-Салихьах лаьцна болчу шен дагалецамашкахь яздархочо Саидов Билалас яздо: «ТаьIно бIаьргаш долуш, даим, цхьана хIуманан кIорггера ойлаеш санна, хабийна хьаьжан юкъ а йолуш, юккъерчу...

Подробнее »